1. Hang Pác Pó
Hang Pác Pó là nơi Bác Hồ từng ở và làm việc, bên trong vẫn còn giữ bút tích trên vách đá.
Sau 30 năm ở nước ngoài, năm 1941 Bác trở về và sống, làm việc tại đây hang Pác bó.
a. Vị trí và Lịch sử xây dựng
Hang Pác Bó (hang Cốc Bó) nằm tại bản Pác Bó, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng, cách TP. Cao Bằng khoảng 50km về phía Bắc. Đây là căn cứ địa cách mạng quan trọng (1941 - 1945), nơi Nguyễn Ái Quốc về nước (28/01/1941) và trực tiếp lãnh đạo Cách mạng Việt Nam, đặc biệt là Hội nghị Trung ương
Vị trí: Thuộc khu di tích quốc gia đặc biệt Pác Bó, nằm trong vùng núi đá vôi hiểm trở, rậm rạp, bao quanh bởi rừng nguyên sinh.
Tên gọi: "Pác Bó" tiếng địa phương (tiếng Nùng) là "Cốc Bó", có nghĩa là "đầu nguồn".
Cấu trúc: Hang nằm dưới chân núi Các Mác, gần suối Lê Nin. Hang đá tự nhiên nhỏ, kín đáo, chỉ vừa đủ vài người ở, là "pháo đài tự nhiên" lý tưởng
b. Kiến trúc độc đáo của hang Pác Bó:
Vị trí chiến lược: Hang Cốc Bó (tiếng Nùng nghĩa là "đầu nguồn") nằm sát biên giới Việt - Trung, bên cạnh dòng suối Lê-nin và núi Các Mác hùng vĩ.
Thiết kế tự nhiên: Hang là một vòm đá vôi nhỏ, lạnh, bên trong có tảng đá phẳng được Bác sử dụng làm bàn làm việc, dịch tài liệu.
Sự kín đáo: Cửa hang rất nhỏ, nằm cheo leo, được che chắn bởi cây rừng rậm rạp, đáp ứng tiêu chí "lưng tựa núi, mặt hướng suối", hiểm trở nhưng an toàn.
Dấu ấn lịch sử: Ngay tại cửa hang, Bác đã khắc dòng chữ "8/2/1941" để đánh dấu mốc thời gian bắt đầu sinh sống và làm việc tại đây.
Hang Pác Bó không chỉ là một địa danh kiến trúc cảnh quan mà là một di tích lịch sử đặc biệt, nơi hòa quyện giữa vẻ đẹp thiên nhiên hoang sơ và không gian làm việc giản dị, tinh tế của Hồ Chủ tịch.
c. Không gian bên trong của hang Pác Pó
Không gian bên trong hang Cốc Bó (hang Pác Bó) tại Cao Bằng, nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh từng ở và làm việc, mang những đặc điểm nổi bật sau:
Diện tích nhỏ hẹp: Hang chỉ rộng khoảng 10 – 15m2
Kết cấu tự nhiên: Hang có địa thế huyền bí với nhiều mảng đá có hình thù kỳ dị, ánh sáng tự nhiên chiếu qua các khe đá tạo nên không khí ma mị.
Bên trong đơn sơ: Nơi ở của Bác Hồ rất giản dị, bao gồm một tấm phản gỗ được kê để làm chỗ ngủ và một bộ bàn ghế đá nhỏ, nơi Người ngồi làm việc và dịch tài liệu.
Vị trí chiến lược: Hang nằm ngay sát biên giới, trước cửa hang là dòng suối Lê Nin trong xanh và núi Các Mác hùng vĩ.
Hang Cốc Bó là một hang động đá vôi hẹp, nằm trong khu di tích quốc gia đặc biệt, giữ nguyên giá trị lịch sử và vẻ đẹp tự nhiên theo năm tháng.
2. Suối Lê Nin
Dòng suối Lê Nin trong xanh bên hang Pác Bó là địa danh gắn liền với hoạt động cách mạng.
Suối Lê Nin và hang Pác Bó (Cao Bằng) là Di tích quốc gia đặc biệt, nơi Nguyễn Ái Quốc trở về nước năm 1941 để trực tiếp lãnh đạo cách mạng. Dòng suối xanh màu ngọc bích, nằm bên núi Các Mác, gắn liền với cuộc sống gian khổ và hoạt động cách mạng của Bác Hồ trong "cội nguồn cách mạng" Pác Bó.
Suối Lê Nin: Trước đây có tên là suối Giàng hay Dòng Trừng, dòng nước trong xanh, hiền hòa, là nơi Bác thường câu cá, làm việc.
Đặc điểm và ý nghĩa lịch sử:
Vẻ đẹp tự nhiên: Suối có làn nước trong xanh biếc, hiền hòa, chảy qua rừng già hoang sơ, tạo nên khung cảnh lãng mạn, được ví như "viên ngọc xanh" giữa núi rừng Đông Bắc.
Dấu ấn cách mạng: Sau hơn 30 năm bôn ba, ngày 28/1/1941, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc vượt cột mốc 108 trở về nước và từng sinh hoạt, làm việc tại khu vực suối, hang Pác Bó. Dòng suối này từng được Bác đặt tên là suối Lê Nin và ngọn núi bên cạnh là núi Các Mác.
Địa danh lịch sử: Đây là nơi Bác Hồ cùng các đồng chí cách mạng từng câu cá, làm việc và tổ chức các cuộc họp quan trọng, gắn liền với những câu thơ: "Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng / Cuộc đời cách mạng thật là sang"
3. Đền thờ Chủ Tịch Hồ Chí Minh
Đền thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh trong Khu di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó tọa lạc trên ngọn đồi cao, quanh năm gió lộng.
Đền thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh toạ lạc trên ngọn núi Tếnh Chấy “linh thiêng” thuộc Khu di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng. Đền quay hướng Nam, phía Bắc tựa lưng vào núi tạo thế vững trãi cho công trình. Dưới chân núi là dòng suối Lê Nin trong xanh bắt nguồn từ đầu nguồn Cốc Bó. Đền thờ là hình ảnh cách điệu ngôi nhà sàn của người dân tộc ở Cao Bằng. Đây không chỉ là đền thờ Bác mà còn là nơi thể hiện lòng biết ơn, tôn trọng của dân tộc Việt Nam với Chủ tịch Hồ Chí Minh; nơi giáo dục truyền thống cách mạng, tinh thần yêu nước đối với mọi thế hệ con cháu Việt Nam.
Đặc điểm và ý nghĩa nổi bật:
Vị trí tọa lạc: Đền nằm ở vị trí cao, thoáng đạt tại trung tâm khu di tích, tạo cảm giác uy nghi nhưng bình dị, hướng tầm nhìn ra không gian xanh ngát của núi rừng Pác Bó.
Kiến trúc: Công trình được xây dựng theo mô hình nhà sàn dân tộc, phù hợp với cảnh quan thiên nhiên và phong cách giản dị của Bác.
Ý nghĩa: Đây là nơi thờ phụng, dâng hương tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh, người đã trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam tại Pác Bó sau 30 năm bôn ba tìm đường cứu nước.
Kết nối di tích: Đền thờ nằm gần các điểm di tích quan trọng như hang Cốc Bó, suối Lê-nin, và cột mốc 108, tạo thành một hệ thống di sản gắn liền với dấu chân Người.